राम बहादुर विश्वकर्मा
प्युठान,ढाडमा ११ महिनाको बच्चा बोकेकी छन्। हातमा सियो छ,कपडामा झिलिमिली सितारा सजाउने काम चलिरहेको छ।वरिपरि बुटिक तालिमका सहभागीहरू नयाँ–नयाँ डिजाइन सिक्न व्यस्त छन्।तर ती सबै दृश्यबीच एक दृश्य यस्तो छ,जसले जो–कसैको मन छुन्छ।त्यो दृश्य हो-एक आमाको,जसले आफ्नो सन्तानलाई ढाडमा बोकेर भविष्यको सपना बुन्दैछिन्।

प्युठान नगरपालिका–६,लम्छ्याङ्गमा सञ्चालन भइरहेको बुटिक सम्बन्धी पुनर्ताजगी सीप विकास तालिममा सहभागी २३ वर्षीया तिला पुन मगर यतिबेला धेरैका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेकी छन्।उनी केवल बुटिकको डिजाइन सिकिरहेकी छैनन्,जीवनका चुनौतीहरूलाई जित्दै आफ्नो भविष्य आफैं निर्माण गर्ने यात्रामा छिन्।

तालिम कक्षाभित्र उनी अन्य सहभागीसरह अभ्यासमा व्यस्त हुन्छिन्।कपडामा डिजाइन कोर्छिन्,नयाँ शैली सिक्छिन् र प्रशिक्षकका सुझावलाई ध्यानपूर्वक आत्मसात् गर्छिन्। तर उनको यात्रा अरूको भन्दा फरक छ। किनभने उनले सँगै आफ्नो ११ महिनाको सन्तानको जिम्मेवारी पनि बोकेकी छन्। बच्चा कहिले ढाडमा निदाउँछ,कहिले रुन थाल्छ। उनी कहिले आमाको ममता देखाउँछिन्,कहिले भविष्यप्रति समर्पित एक संघर्षशील महिलाको दृढता।
जीवनका केही दृश्यहरू यस्ता हुन्छन्,जसले शब्दभन्दा बढी सन्देश दिन्छन्। तिलाको यो दृश्य पनि त्यस्तै छ। ढाडमा बच्चा बोकेर सीप सिकिरहेकी उनको छवि केवल एउटा महिलाको कथा होइन,हजारौं ग्रामीण महिलाहरूको सम्भावनाको प्रतीक हो।
१६ वर्षको उमेरमै विवाह गरेकी तिलाले एसइईसम्मको अध्ययन पूरा गरेपछि घरपरिवारको जिम्मेवारी सम्हाल्न थालिन्। समयसँगै मातृत्वको जिम्मेवारी थपियो। तर जिम्मेवारीले उनका सपना सानो बनाएन। बरु सपनालाई अझ स्पष्ट बनायो। उनले बुझिन्-आर्थिक रूपमा सक्षम बन्न सके जीवनका धेरै कठिनाइहरू सहज बन्न सक्छन्।त्यसैले उनले सीप सिक्ने निर्णय गरिन्। किनभने उनी जान्दथिन्,सीप भनेको केवल काम सिक्नु होइन,आफ्नो भविष्य निर्माण गर्ने आधार तयार गर्नु पनि हो।
"सीप सिकेपछि आफ्नै केही काम गर्न सकिन्छ,परिवारलाई सहयोग गर्न सकिन्छ भन्ने सोचले तालिममा आएको हुँ," तिला भन्छिन्।
उनका शब्दहरू सरल छन्,तर त्यसभित्र एक आमाको सपना,संघर्ष र भविष्यप्रतिको भरोसा लुकेको छ।मेड्पा कार्यक्रम अन्तर्गत सञ्चालन भइरहेको यो तालिम ग्रामीण महिलाहरूलाई उद्यमशीलताको बाटोमा अघि बढाउने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको हो।यस्ता कार्यक्रमहरूले महिलाहरूलाई केवल सीप मात्र सिकाउँदैनन्,उनीहरूमा आत्मविश्वास पनि भरिदिन्छन्। तिलाजस्ता महिलाहरूका लागि यो कार्यक्रम जीवनमा नयाँ सम्भावनाको ढोका बनेको छ।
पालिकाकी उद्यम विकास सहजकर्ता शारदा विश्वकर्मा का अनुसार तिला पुन मगरको सहभागिता कार्यक्रमकै सबैभन्दा प्रेरणादायी पक्षमध्ये एक हो।
"११ महिनाको बच्चाको हेरचाहसँगै नियमित रूपमा तालिममा सहभागी हुनु सामान्य कुरा होइन। उहाँको लगन,मेहनत र सिक्ने चाहनाले अन्य सहभागीहरूलाई समेत प्रेरित गरेको छ,"उनी भन्छिन्।
उनका अनुसार महिलाले सीप प्राप्त गरेपछि त्यसको प्रभाव केवल व्यक्तिगत जीवनमा सीमित रहँदैन। त्यो परिवर्तन परिवार, समाज र समुदायसम्म फैलिन्छ।"जब महिलाहरू आर्थिक रूपमा सक्षम बन्छन्,त्यसले परिवारको जीवनस्तर सुधार्नुका साथै सामाजिक परिवर्तनको आधार पनि तयार गर्छ,"उनले बताइन्।
यता सोही वडाका वडा अध्यक्ष नरेन्द्र पुन मगर पनि तिलाको संघर्षलाई समुदायका लागि प्रेरणादायी उदाहरण मान्छन्।"आफ्नो सन्तानको हेरचाहसँगै सीप सिक्न निरन्तर प्रयास गर्नु आफैंमा ठूलो कुरा हो।उहाँले मेहनत र इच्छाशक्ति भए कुनै पनि चुनौतीलाई पार गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश दिनुभएको छ,"उनले भने।उनका अनुसार स्थानीय सरकारको लक्ष्य नागरिकलाई आत्मनिर्भर बनाउनु र गाउँमै उद्यमशीलताको वातावरण सिर्जना गर्नु हो। सीपमूलक तालिमहरू त्यही लक्ष्य पूरा गर्ने प्रभावकारी माध्यम बनेका छन्।
लम्छ्याङ्गको एउटा साधारण तालिम कक्षामा यतिबेला एउटा असाधारण कथा लेखिँदै छ। त्यो कथा हो -संघर्षलाई अवसरमा बदल्ने साहसको। जिम्मेवारीलाई बहाना होइन,प्रेरणा बनाउने दृढताको अनि सपनालाई जीवित राख्न निरन्तर मेहनत गरिरहेकी एक आमाको।
आज तिला पुन मगर कपडामा डिजाइन कोरिरहेकी छन्। तर वास्तवमा उनी आफ्नो भविष्यको रेखाचित्र कोरिरहेकी छन्। सियो र धागोले कपडा सजाउँदै गर्दा उनी आफ्ना सपनालाई पनि आकार दिइरहेकी छन्।
सायद केही वर्षपछि उनी आफ्नै बुटिक सञ्चालन गरिरहेकी हुनेछिन्। सायद अरू महिलाहरूलाई रोजगारी दिइरहेकी हुनेछिन्। त्यो भविष्य आज कसैले देख्न सक्दैन। तर एउटा कुरा भने स्पष्ट छ आज उनले जुन साहस देखाएकी छन्,त्यसले भोलिको सफलताको आधार तयार गरिरहेको छ।
ढाडमा ११ महिनाको बच्चा बोकेर सीप सिकिरहेकी तिला पुन मगरको कथा केवल एउटा समाचार होइन,एउटा प्रेरणा हो।यस्तो प्रेरणा,जसले भन्छ"सपना पूरा गर्न अनुकूल परिस्थिति कुर्नुपर्दैन,संघर्षसँगै अगाडि बढ्ने साहस चाहिन्छ।"
र सायद यही कारणले तिला आज एउटा तालिमकी सहभागी मात्र होइनन्,आत्मनिर्भरताको यात्रामा हिँडिरहेका हजारौं महिलाहरूको प्रतिनिधि पात्र बनेकी छन्।